Köyümüzde kullanılan kelime ve deyişler...

 

Açıklama:
1) Bazı kelimelerde yanında yıldız bulunan (*)ünlü harfler uzun okunursa, kelime, anlam kazanır.
2) Günlük konuşmalarımızda bazı kelimelerin esas hallerindeki son harfler düşmüştür, o halleriyle kullanılmaktadır; "gel" yerine "ge" gibi.
3) Bunlar bizim kültürümüz diyebileceğimiz ve anne-babamızdan veya çevremizden duyduğumuz kelime veya deyişlerdir..
4) Yanlış bilineni, farklı bilineni veya bilmediklerimiz çoktur. Bunların bir başlangıç olması dileklerimizle ..

Toplam Kelime : 150

 Aga  Abi
 Aha  1) İşte anlamında bir işaret sözü, 2) Şaşkınlık sözü
 Andavallı  Kendini bile idare edemeyen zavallı durumunda olan kişi
 Angaare  İmece; beraberce bir işi köy adına yapma
 Appacık  Beyaz,temiz, çok temiz
 Aretlik  Ahretlik, ahret kardeşliği (erkekler için)
 Arış  Öküz arabasının bir parçası
 Çekelez  Sincap
 Îşimik  Ekşimik
 Ôlan; oolan; oğlan  Oğul, erkek evlat
 çepel  İçine yabancı madde karışmış madde
 önkatlama  Toplayıp götürme; derleme, toparlama
 ünnemek  çağırmak
 Badılcan  Patlıcan
 Bağdaş kurmak  Kişinin ayaklarını önüne, üst üste koyması ve oturması
 Böğürmek  Sığır cinsi bir hayvanın güç gösterisi olarak bağırması, diğer biri(leri)ne meydan okuması
 Böğet, bövet  Su önüne yapılan engel; a)Bövet kurmak b)Bövet yapmak
 Büber  Biber
 Bici  Civciv
 bir geremiye  aynı büyüklükte
 Bocut  Ağzı geniş, küçük testi
 Bondürük  Boyundürük; İnek veya öküzlerin boynuna takılarak arabayı çekmesi sağlanan alet
 Bozarmak  Herhangi bir etkiden dolayı bir şeyin renginin değişmesi, koyulaşması, bozulması
 Buba  Baba
 Bubamoğlu, bubamolu  1)Genellikle, erkek kardeşlerin büyüklük sırasına bakılmadan birbirlerine hitap şekli 2)Samimi birine hitap şekli
 Burunsuluk  İnek, öküz gibi hayvanların burnuna takılan ve bir şeyler yemelerini engelleyen örgülü alet
 Buymak  Üşümek, donmak
 Bıldır  Geçen sene, geçen yıl
 Bıydi  Buğday
 Câre  Sigara
 Cigara  Sigara
 cılasılım  Acınma duygusu ile; çok güzel, çok iyi
 cılasılım  Acınma duygusu ile; çok güzel, çok iyi
 Dada  Çocuk
 Danıma gitmek  Hayret etmek, Şaşırıp kalmak
 Daş  Taş
 depişmek  Huysuzlanarak hareket etmek, kıpırdanmak
 Diğnek  Deynek, Asa, Baston
 Du  Dur
 Ekseri  Genellikle
 Emme  Ama, fakat, lakin
 Encek  Yavru köpek yada kedi
 Eşkere  Açıkça
 Fasille  Fasulye
 Fışkancak  Ağaçlarda yeni sürüm uzun filizler
 Gancık  1) Dişi 2) Hileye başvuran
 Gancıklamak  Hileyle birini aldatmak ve fizikî olarak onu altetmek
 Gandak, gandalık  Binaların saçaklarının binadan dışarıya taşan kısmı
 Gaplan  Kaplumbağa
 Gâdeş  Ahret kız kardeş (Kızlar ve kadınlar için)
 Gônümek  1) yumuşayarak olgunlaşmak, 2) çok yorulmak
 Gônek  Gömlek
 Gök  Başına geldiği kelimeyle belirtilen nesnenin yeşil olduğunu belirtir; a)Gök elma; Olmamış, yeşil, ham elma b) Gömgök tarla: Tarlaya ekilenlerin çok yeşil olması
 Görem  Görelim
 Göze  Çorap gibi yün eşyaların deliklerini örerek tamir etme
 Gözemek  Göze işlemini yapmak
 Gûvi  Damat
 Ge  Gel
 geçme  bir kişiyi başka birine kötüleyerek anlatma
 Gelêm  Gelelim
 Getge, getige  Getir gel; Getir
 Gidêm  Gidelim
 Gidişken  Kaşıntı
 Gidişmek  Kaşınmak
 Goca Adam  (Genellikle yaşlılar için) kadının eşi, kocası
 Goca Ana; gocana  (Genellikle yaşlılar için) kadının eşi, kocası
 Goca Buba  Gadeş veya aretlik babası
 Goca desti  Büyük ağızlı iri testi
 Goca garı  (Genellikle yaşlılar için) Erkeğin hanımı
 Gocapaşa  Büyükpaşa Köyü
 Goucu  Dedikodu yapan kişi
 Goz  Ceviz
 Gulü  Hindi
 Gırnata  Klarnet
 Gıygıdı  Keman
 Gız  Kız Evlat
 Harana  Büyük tencere
 hıyallamak  1. Hissetmek, sezmek. 2. Farkına varmak: Ali bu işi hıyalladı gibi geliyor. 3. Hayal görmek.
 inge  yenge
 kancık  1. (Hayvanlarda) dişi 2. Hileye başvuran kişi
 Kapalı bazar  Pazar (günü)
 Karaful  Bir şeyin başka bir şeye göre görünmeyen kısmı
 karagöz  ilkbaharda suyunbol olduğu yerlerde suyun çıktığı yer
 Kavsara  Ağaçtan çıkarılan şerit şeklindeki ince tahtalardan örülmüş (sepet).
 Kôlük  Köy hali, köyle ilgili
 Könkürlemek  Ortam değiştirmekten dolayı, gevşemek
 Köpen  Çocuk bezi
 Künge  Çöp, çöp artığı
 kekme  gaga
 Keleter  İri, derin sele
 Kemre  Gübre
 Kepir  Kabarmış yumuşak toprak
 Kesik  Ekşimiş sütten yapılan peynir
 Kesmik  Harmanda savrulan tahıldan alınan ve ayrılan kalın saman
 Kevşir  Ağaçtan oyulmuş su içmeye yarayan kap; ağaç tas
 kostak  yakışıklı, güzel
 Lafa bağdaş kurdurtmak  Çok düzgün ve kıvrak konuşmak
 Manavşır  Kertenkele
 müzevir  muhbir, ihbar eden
 Meldin  Keten ipliğinden yapılmış kilim
 Minît  Fırına ekmek hamuru taşımak için tahtadan yapılmış veya ağaçtan oyulmuş bir sıra gözden oluşan araç
 Misir  Mısır bitkisi
 Nedeşce  Nişasta
 okuntu  Davetiye olarak verilen şeker ve mendil gibi şeyler
 Oyurtmak  Bir işi yapmamak için oyalanmak
 pantul  pantolon
 patlak  suyun çıktığı yer
 Pînir  Peynir
 Pehlemek  Karşı taraf hakkında, gizli veya açık bilgi toplamak
 Perese; perense  Fide, sebze fidesi
 peş  Aslı "peh" olan kelime 'Eğik olarak kesilmiş kenar' demektir.
 Peşkir  Havlu
 Pıransa  Pırasa
 Sabâlan  Sabahleyin
 sadeyağ  Tereyağı
 söbü  basık, tam daire olmayan, eliptik
 Sövmek  küfretmek
 Sepi  Çeyiz
 Sepinmek  Çeyiz hazırlayarak evlenmeye hazırlanmak
 Sepmek  Çeyiz hazırlamak
 setre  ceket
 sudan geçme  yıkanma
 Taklim  Takvim
 Tâla *  Tarla
 Tehlemek  Karşı tarafı,bilgisi dışında izleyerek, gözlemek
 Tekmek  Değmek, dokunmak
 tırka  Kapının kapalı durması için, kapatıldığında kullanılan düzenek
 Urba  Elbise
 Yal  Köpek yiyeceği olarak, değişik artık yiyeceklerden, hazırlanan sıvı karışım
 yalabık  kaygan yapıda olamak
 Yapâm; yapaam  Yapalım
 Yarmak  1) Çoçuğu memeden ayırmak 2) Tavuğun civcivlerini kendine bağımlı olmasından ayırması, serbest bırakması
 Yastaç  Yuvarlak, tahtadan yapılma, ayaklı ve üzerinde hamur açılabilen düzenek
 yavız  güzel, iyi
 Yağmur çoğacı  Yağmur yağmadan önce, havanın sıkıntılı, sıcak olması durumu
 yüksünmek  çekinmek
 yüksürmek  bir isteğini yerine getirtmek için ısrarla istemek, zorlamak
 zöbek  koçan
 Zelve  Koşum hayvanının boyundürükten sırılmasını engelleyen ve boyundürüğün uçlarına takılan sopa
 Zıngıldamak  Sallanmak, hareket etmek, kıpırdamak
 Şîtan  Şeytan
 Şîtan Arabası  Bisiklet
 Şeremet  Yaramazlık yapan kişi, şımarık
 Şılak  Parlayan, Parlak şey
 Şıptık  Terlik
 İç gönek  Atlet, fanila yerine içe giyilen, amerikan bezinden dikilmiş giysi; içlik
 İlâna  Lâhana
 İncek  İnecek
 İsıran  Tekne kazımaya veya hamuru kesmeye yarayan demirden yapılmış bir tarafı yassı ve düz, diğer tarafı uzun saplı alet
 İşlek  İş atölyesi, Sanat sahibi kişilerin çalışma yeri, işyeri

 

Deyişler :

Köpek külahı ne yapacak, tin tin ederken düşürür Bir işe layık olmayan, o işi sürdüremez, devam ettiremez.
Kulak şapırdatmak Duyduğu, anladığı bir şeyle ilgilenmemek
Üstüne çekmek Alınmak
Kız çekmek (Ergenler için) Kız kaçırmak
Şitanın kıç baca Şeytanın kıç bacağı: çok bilmiş, çok yaramaz
   
Daha aklımıza gelmeyen ve günlük hayatta kullandığımız kelimeler mutlaka vardır.Bu konuda bildiklerinizi bize mail yoluyla bildirebilirsiniz.        Kaynak ve derleme :Hüseyin BAYRAM

 

Sayfa Başı